Mga Talâ at Tanong sa (di-buong) Pag-aagham-tao


 
SALITA, KAMAY, UTAK, TEKNOLOHIYA AT DAIGDIG

[75] Antropolohiya at ang ‘pagsubo sa hurno ng utak.’ Sa labas man o sa loob, may gawaing nagpapahalaga sa pagkain, pamumuhay, braso, at (sa gitna ng mapanakot na ‘pangangalawang ng turnilyo’) sa patuloy na ‘pagsusubo sa hurno ng utak.’

May kaugnayan (o di kaya: dapat merong kaugnayan) ang ating agham-tao sa topiko nina Bertolt Brecht at Romulo Sandoval. Pansinin ang masiglang galaw at selebrasyon ng napakaraming larawan, mula bibig, utak, braso, katawan, at buong daigdig:

Para sa mga Nakatataas
Bertolt Brecht (salin sa Aleman ni Zeus Salazar)83

Ang magsalita ukol sa pagkain ay itinuturing na mababang-uri
Mangyari pa: sila ay
Kumain na.

Ang mabababang-uri ay napapayao sa mundo
Na, sa mabuting karne,
Ay di man lamang makatikim.

Sa mga gabing kahali-halina
Upang makapag-isip, kung saan nanggaling at
Kung saan pupunta, sila
Ay hapung-hapo na.
Ang mga kabundukan at ang malawak na dagat
Ay di pa natatanaw
Nang ang kanilang panahon ay tapos na.
Kung ang mabababang-uri ay di
Mag-isip sa mababang-uri
Di sila mapapasa-itaas.


Pagkat Tayo’y Nagmamahal
Romulo Sandoval (mula sa Kanta sa Gabi)84

Napopoot tayo pagkat nagmamahal:
pagkat tayo’y saksi sa pangangalawang
tulad ng turnilyo—ng obrerong bukal
ng ating hininga; sa pangangalirang,
lalo kung gapasan, niyang nagpapala
sa mga pinitak; sa pag-uumaga
ng buto-at-balat: ang kalakhang dukha
na ikinadena sa asin at luha.

Kaya’t sumusubo ang hurno ng utak,
ang apoy sa puso’y lipyang tumatalas
paniwala’t pasyang pinapaling lakas
na sa nang-aapi’y ukol ipang-aklas.

Napopoot tayo pagkat nagmamahal;
nagmamahal kaya’t braso’y humahataw.

Hulyo 1977


83 Zeus A. Salazar (pat.) (2001), Mga tula ng pag-iral at pakikibaka (Lungsod Quezon: Palimbagan ng Lahi), p. 115.
84 Romulo A. Sandoval (1997), Kanta sa gabi (Lungsod Quezon: Sipat Publications), p. 54.



« SINUNDANG PAHINA    |